Begin van een weerzien

Het is eindelijk zover! We hebben een reis geboekt naar Curaçao. Na 55 jaar hoop ik het eiland en zijn bewoners weer terug te zien. Ik kijk er erg naar uit. Vandaag heb ik een paspoort aangevraagd, want mijn id-card voldoet niet. Voor ons korte verblijf heb ik al een soort pelgrimstocht op papier gezet. Die tocht moet ons leiden langs de plekken waar ik mooie herinneringen aan heb. Die bevinden zich voornamelijk in de omgeving van de woningen waar we verbleven. Dus de Ilandweg en de Navajosweg. De indianenbuurt, vlakbij Emmastad en het Marnix college.
Het zou leuk zijn om foto's te maken die min of meer overeenkomen met die van de jaren 60.

Een man met een missie

met onze buurjongen Royce

De reis staat nog steeds bovenaan op mijn bucketlist : Nog één keer terug naar Curaçao! Als ik aan die reis denk, ga ik met mijn gedachten weer terug in de tijd. Naar begin 2001. Toen besprak ik die reis al met mijn broer Ruud. Toen ik hem vroeg 'wat zou je nog een keer willen doen?', reageerde hij eerst door zijn schouders wat op te halen. Ik zei toen "Ja joh, dat weet je best wel!" Toen ik het woord 'Curaçao' liet vallen, zag ik zijn ogen weer even glinsteren. Een glimlach om zijn mond. Dat was lang geleden dat ik hem zo gezien had. Ruud was namelijk terminaal. Hij had darmkanker.
Maar vlak daarna zei hij opeens met trieste stem : "Dat kan ik niet meer opbrengen, broer." Ik schrok ervan. Het klonk zo triest. Het was opeens weer even de realiteit. Even liet hij dat masker vallen. Want Ruud hield zich flink. Niet veel later overleed hij. Maar hij en die reis zijn nog steeds in mijn gedachten. Ik heb het hem beloofd.
Mijn plan is een soort pelgrimstocht te maken op dat eiland. Plaatsen te bezoeken die we samen in de jaren 61-63 als avontuurlijke tieners ook bezochten. Ik weet zeker dat Ruud er straks bij zal zijn, als ik naar Suffisant loop en de Muizenberg op ga. En ook mijn andere broer, Joop, die niet veel later aan een hartstilstand overleed, zal ook aanwezig zijn. Daarvan ben ik overtuigd. Dan gaan we met z'n drieën op pad. Nog één keer met z'n drieën op Curaçao. Ik ben een man met een missie.

Muziek op Curaçao

Het viel mij direct op, dat de muziek op de radio in die tijd behoorlijk actueel was. In Nederland duurde het even voordat we nieuw uitgebrachte Amerikaanse nummers te horen kregen. We luisterden vooral naar de zenders met moderne muziek. Er waren ook andere zenders, die de hele dag Antilliaanse muziek ten gehore brachten. Wij luisterden naar Radio Hoyer die veel Amerikaanse en wat Nederlandstalige muziek de ether in gooiden.
Veel muziek is voor mij direct verbonden aan ons verblijf op Curaçao. Dus als ik 'Blame it on the Bossa Nova' hoor of bepaalde nummers van Brenda Lee, Paul Anka, Elvis Presly, Rick Nelson enz. , zie ik onze huiskamer aan de Navajosweg. Dat geldt ook voor veel andere hits uit die eerste jaren van de sixties.
Toch had ik ook wel oren naar Antilliaanse muziek. Hoofdzakelijk vanwege de vrolijkheid die daar vanuit ging. Ik had ook een jonger zusje en broertje die vaak meezongen met die liedjes. 's Avonds, als we op de veranda zaten, hoorden we soms in de verte het geluid van een steelband. Prachtig!

Hoera, het regent!

mijn broer Joop met de kleine Rita

Curaçao heeft een heerlijk klimaat van gemiddeld zo'n 27 Celcius. De Noordoostpassaat zorgt voor verkoeling overdag. Soms valt de wind weg. Dat heeft te maken met orkanen die op grote afstand, ter hoogte van de Bovenwindse eilanden, voorbij trekken. Ze kunnen flinke hoosbuien veroorzaken. In de regentijd, die van oktober tot in januari duurt, valt ongeveer zo'n 50 tot 75 mm regen.
De eerste keer dat we een regenbui meemaakten, zagen we onze Antilliaanse vriendjes naar buiten rennen en in de stromend regen dansen. Een waar feestelijk schouwspel om te zien. Voor ons reden omdat ook maar eens te doen. Het is heel apart om in die temperatuur nat te worden. Het klappertanden ontbreekt! Het zijn meestal korte stortbuien, dus dat miezerig weer zoals we dat in Holland kennen, kent men hier niet. Voor even is de stoffige boel buiten weer schoongespoeld. Voor even maar.

Navajosweg 11 met molen en Emmakerk (achtergrond)

Het regenwater werd opgevangen in grote bassins, die zich onder de huizen bevonden. In Holland was dat de kruipruimte, maar op Curaçao was het een betonnen bassin. Vandaar dat bij de meeste woningen een trap toegang gaf tot de hoger gelegen woonruimte. Het water kon met een handbediende pomp (lijkt op een membraanpomp) die tegen een muur was gemonteerd omhoog gepompt worden. Het werd gebruikt om te wassen, de veranda schoon te maken en voor de planten. Bij ons aan de Navajosweg stond een grote windmolen in de tuin. Die pompte water omhoog. Zowel wij als de buren beschikten over een grote ton ( oud olievat) waarin het water werd opgevangen. Het uiteinde van de aanvoerpijp bevatte een binnenband van een auto met een uitloop. De band maakte het mogelijk om de uitloop van de ene in de andere ton te doen. Uit die ton werd met behulp van een emmer water gehaald voor de planten. De buren wasten zich met dat steenkoude bronwater.

Luis

Maribomba's

Aan de Navajosweg, in het eerste deel dat op de Arowakenweg aansluit, woont een Portugees gezin. Vader en moeder hebben twee zonen: Luis en zijn grotere broer. Luis was wat jonger dan ons en liep er als een echt schoffie bij. Het leek wel of ie zich weken niet waste. Hij schepte graag op over zijn grote broer. Met trots riep hij dan : "Main broer ies goete! Hij ies één dief!" Daar moesten we altijd hartelijke om lachen, want wij hadden tot dan geen last van die broer. Luis begreep niet waarom we lachten en herhaalde die zinnen dan een paar keer. Zijn ouders bezaten een boomgaard met allerlei soorten fruitbomen. Ze hielden ook kippen. We kochten daar geregeld fruit en eieren. We werden meestal geholpen door zijn moeder. Die sprak geen woord Nederlands, dus was het onze taak om ons verstaanbaar te maken in het Papiamentu. Soms, als Luis er was, hadden we een tolkje.
Luis ging niet naar school, want dat hoefde hij niet zei hij. Als je hem vroeg wat hij later wilde worden, dan kwam ie weer trots op zijn grote voorbeeld, zijn oudere broer, terecht. Er brak een periode aan waarin Luis plotseling uit beeld was. Zijn moeder wist ook niet waar hij was.

granaatappels

Een paar jaar gelden kwam mijn zus de naam van Luis tegen in het Brabants dagblad. Hij werd in een advertentie opgeroepen zich te melden bij de rechtbank. Over zijn broer werd niets gemeld.

Gedichten en molentjes

Marnix plein

In klas 7, zeg maar de eerste klas van de Mulo op de Marnix-school, moest ik voor het vak Nederlandse taal gedichten uit mijn hoofd leren. Ik had een gruwelijke hekel aan al die rijmelarij van wazige kunstenaars, die blijkbaar een aangeboren onvermogen hadden om iets op normale manier op te schrijven. Ik werd bijna wekelijks geconfronteerd met Guido Gezelle. De naam zegt al genoeg. En dan de teksten, zoals "O krinkelende winklende waterding, met zwarte kabotseken aan enz." Hallo waar gaat het over? Niet alleen ik, ook mijn Antilliaanse klasgenoten hadden helemaal niets met dit soort kinderlijk wazig Vlaams gebrabbel. Ik herinner me ook een gedicht van Nijhoff : "Moe gespeeld en moe gesprongen, zat ik op uw schoot en dacht, in mijn nachtgoed, kleine jongen, aan het geheim der nacht." Daar kon ik me nog een voorstelling van maken. Van al die gedichten herinner ik me van een paar alleen de eerste regels. Zoals bijvoorbeeld van het Duitse gedicht van meneer Von Goethe dat we voor Duitse literatuur moesten leren : Wer reitet so spät durch Nacht und Wind?  Es ist ein Vater mit seinem Kind enz. Zoals met veel van die dingen die ik op school voorbij zag komen, leerde ik ze voor het moment om ze daarna weer heel snel te vergeten. We lazen typisch Hollandse boeken, zoals Bartje. De niet-Europese klasgenoten begrepen bar weinig van de omstandigheden waarin het verhaal zich in het Drentse land afspeelde.
Ik bewaarde de stokjes van waterijsjes. Ik nam ze mee naar school en hield ze voor de les even onder het koude water van de cooler. In de klas begon ik een stokje te buigen in de vorm van een propeller. Als dat ongezien gelukt was, prikte ik hem op een ander stokje. Zo had ik een windmolentje. Dat stak ik op mijn tafeltje en let hem dan draaien in de wind die door de deur naar binnen kwam. Ik kon uren naar dat molentje kijken. Ik bracht kleuren aan op de uiteinden, zodat het nog vrolijker werd.Was er toch nog iets van kleur en beweging tijdens die saaie lesuren. Maar de muziek....

Over de Ilandweg

Hoi Willem,
Ik reageer op deze manier maar even op jouw foto's van Curaçao omdat ik zo snel niet kon vinden waar ik dat anders kon doen.
Via mijn dochter kwam ik op jouw blog terecht. Met verbazing heb ik alles gelezen en herkend.
In de jaren voordat jullie gezin op de Ilandweg 9 hebben gewoond heeft de familie de Waard (ik dus) daar een aantal jaren gewoond. Ik was toen ongeveer 9 mijn zus 8 en boer 5.
Ik denk dat we er twee jaar hebben gezeten, daarna zijn we naar de Mont Peleestraat verhuisd een zijstraat van de Rotterdamweg op Salinja. Mijn vader werkte als leraar op de Marnixschool en is toen ook van school veranderd en naar de Albert Schweitzerschool gegaan. Ik herkende de foto's van de porch achter het huis waar ik heel vaak op de trap heb gezeten. Ook de foto's op je blog van de binnenkant herkende ik duidelijk en misschien weet je nog dat er een grote flamboyantboom achter in de tuin stond, waar ik veel met mijn vrienden onder heb gespeeld.
Ik weet nog dat de achterkant van het huis om de porch heen in een U-vorm was gebouwd met venetiaanse shutters en twee kleine kamers waar de huishoudhulp sliep.
De Hollandse bakkerij was van de familie Kuhlberg waar ik veel over de vloer kwam. Met het enige meisje van de familie (Ennelony) heb ik nu nog veel contact.
Als we weer eens op Curaçao komen gaan we altijd bij haar langs:)
Ik heb ook nog wel foto's van de Ilandweg 9, ergens in een oude schoenendoos, ik zal ze eens op zoeken als je het leuk vindt en ze je toe sturen.

Groeten en een goed 2015

Gijs de Waard

Antw. Dag Gijs, Wat een leuk berichtje. Ja, die prachtige boom herinner ik me nog. Mijn broertje gebruikte die 'bonen' om er een zwaard van te maken. Ik ben benieuwd naar je foto's. Als je in een reactie je emailadres stuurt, dan stuur ik je een mail. De reactie met het e-mailadres wordt niet gepubliceerd, zodat het privé blijft. Alvast bedankt! Groeten en voor jou en je dierbaren ook een mooi 2015. Willem.